Ở thời đại công nghệ số, phần mềm đóng vai trò then chốt trong mọi lĩnh vực. Sự phát triển của AI và các ứng dụng tự động hóa khác càng làm gia tăng mạnh mẽ nhu cầu nhân lực, đặc biệt là các vị trí liên quan đến lập trình phần mềm.
Mặc dù AI có thể hỗ trợ lập trình viên trong một số công việc nhất định, nhưng việc thiết kế, xây dựng và bảo trì các hệ thống phần mềm phức tạp vẫn đòi hỏi tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề của con người.
Các doanh nghiệp luôn cần nhà khoa học dữ liệu để phân tích và xử lý. AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, nhưng việc đặt câu hỏi, xác định xu hướng và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu vẫn cần đến sự can thiệp của con người.

Nhà khoa học dữ liệu phải có khả năng hiểu rõ ngữ cảnh của dữ liệu, đưa ra các giả thuyết và kiểm tra chúng. Những kỹ năng này đòi hỏi sự tư duy logic, khả năng phân tích và sự nhạy bén trong việc nhận diện các mẫu hình và xu hướng.
Chuyên gia an ninh mạng có nhiệm vụ phân tích bảo mật công nghệ thông tin. AI có thể hỗ trợ phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công mạng, nhưng không thể phân tích rủi ro, đưa ra giải pháp và ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Chuyên gia phân tích bảo mật công nghệ thông tin không chỉ sử dụng các công cụ và phần mềm bảo mật, mà còn phải có khả năng tư duy như một hacker, dự đoán các cuộc tấn công và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
Đối với công việc thiết kế đồ họa, AI có thể tiếp nhận, xử lý thông tin theo lệnh đã lập trình sẵn. Tuy nhiên, chúng không thể kiên nhẫn lắng nghe và hiểu yêu cầu của từng khách hàng, bởi mỗi người lại có nhu cầu, thị yếu và sở thích khác nhau.
Nhiệm vụ của các chuyên viên thiết kế đồ họa là kết hợp giữa nghệ thuật, kỹ thuật và mong muốn của khách hàng để tạo sản phẩm độc đáo, thứ mà máy móc công nghệ không có đủ kỹ năng và sự sáng tạo cần thiết để hoàn thành.
Tự động hóa đóng vai trò lớn trong việc điều trị cho bệnh nhân, nhưng chúng rất khó vượt qua trình độ chuyên môn và kỹ năng về y học mà con người đang sở hữu. Bác sĩ, y tá, nhân viên chăm sóc sức khỏe rất khó bị thay thế bởi AI.

Nhiều báo cáo cũng chỉ ra, không đến 30% nhiệm vụ trong lĩnh vực y tế có thể được thay thế bằng tự động hóa. Như vậy, sự xuất hiện của các nhân viên y tế ở mọi lĩnh vực trong suốt quá trình điều trị của bệnh nhân là rất cần thiết.
Giáo dục là một lĩnh vực khác mà công nghệ đang tạo ra các tác động to lớn, dưới sự gia tăng của các lớp học trực tuyến. Tuy nhiên, các chuyên gia luôn nhấn mạnh, vẫn cần có người hướng dẫn, giải đáp thắc mắc và chấm điểm các bài viết.

Theo nhiều nhà nghiên cứu, bản chất của việc giảng dạy là truyền đạt kiến thức chuyên môn sâu và tương tác phức tạp với người khác. Đó là những hoạt động ít bị cơ giới hóa nhất, bởi AI không có khả năng trao đổi và tương tác.
Quản lý và điều hành bộ máy tổ chức của một đơn vị không phải nhiệm vụ đơn giản có thể được tự động hóa. Người quản lý phải thúc đẩy lợi thế của nhân viên, xử lý xung đột và trở thành người cố vấn trong mọi trường hợp.

Họ cũng phải chịu trách nhiệm trước hội đồng quản trị và các cổ đông - những người có thể không hài lòng khi nhận được báo cáo tự động hóa. Điều này đòi hỏi các kỹ năng lãnh đạo khác nhau và không có cách nào lập trình cho AI.
Nghề luật sư đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn sâu rộng và kỹ năng giao tiếp xuất sắc. Việc lập trình AI có thể giúp chúng ta tra cứu luật pháp nhanh chóng, nhưng không thể hiểu được bối cảnh, hoàn cảnh cụ thể của từng vụ việc.

Luật sư không chỉ trình bày lập luận mà còn phải đọc được tâm lý mọi người. Luật sư còn đóng vai trò tư vấn, an ủi khách hàng trong những hoàn cảnh đặc biệt. Điều này đòi hỏi sự đồng cảm và hiểu biết về tâm lý con người không thể có ở AI.
Lĩnh vực tâm lý có lẽ là một trong những minh chứng rõ ràng nhất cho việc AI không thể thay thế con người. Bởi vì tâm lý con người vô cùng phức tạp và tinh tế - mỗi người mang trong mình những câu chuyện, nỗi đau và hy vọng riêng biệt.

Chuyên gia tư vấn tâm lý có thể cảm nhận được từng cảm xúc qua ánh mắt, giọng nói, cử chỉ - những tín hiệu mà AI không thể đọc được hết. Quá trình chữa lành tâm hồn cần đến sự kiên nhẫn, ấm áp và niềm tin, những thứ chỉ có ở con người.
Các tác giả văn học sử dụng khả năng sáng tạo và trí tưởng tượng của mình để tạo ra những nội dung hấp dẫn. AI có thể viết bài nhưng không thể đưa ra cách đặt tiêu đề sao cho có hồn nhất, chỉnh sửa và đánh giá toàn diện một văn bản.

Rất khó để có thể dùng AI thay thế nhà văn, nhà báo hay các tác giả, vì bất cứ sản phẩm văn chương nào cũng đòi hỏi nhiều sự sáng tạo hơn các thuật toán được lập trình sẵn. Đặc biệt, AI không thể đưa cảm xúc của mình vào văn chương.
Nghệ thuật biểu diễn đòi hỏi sự sáng tạo, cảm xúc và khả năng tương tác trực tiếp với khán giả. Nghề này đang có tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ và ít có nguy cơ bị AI thay thế nhất, vì đây là công việc cần sự tương tác giữa cảm xúc và hình thể.

Các cỗ máy AI được lập trình sẵn có thể hỗ trợ phân tích chuyển động và tạo ra các động tác mới, nhưng việc truyền tải cảm xúc và tạo ra các tác phẩm nghệ thuật độc đáo vẫn cần đến tài năng và tâm huyết của người nghệ sĩ.
Mặc dù đã có robot nấu ăn, nghề đầu bếp vẫn là lãnh địa riêng của con người, vì nấu ăn không chỉ là theo công thức có sẵn mà là nghệ thuật cảm nhận - từ việc chọn nguyên liệu tươi ngon nhất, điều chỉnh gia vị hay bày trí món ăn thẩm mỹ.

Mỗi món ăn đều mang câu chuyện riêng. AI có thể tính toán chính xác nhiệt độ, thời gian, nhưng không thể có được đôi tay khéo léo, trái tim yêu nghề và khả năng sáng tạo để cho ra đời những món ăn chạm đến cảm xúc con người.
........................................
* Quý phụ huynh và các bạn học sinh quan tâm và cần tư vấn thêm thông tin chi tiết liên quan đến tâm lý, hướng nghiệp, du học các nước, học bổng, visa,... Xin vui lòng để lại thông tin bên dưới. Các chuyên viên của KEYSKILLS sẽ liên hệ lại với quý khách trong thời gian sớm nhất.
*Địa chỉ: Lầu 5, 74C Nguyễn Văn Cừ, P.Nguyễn Cư Trinh, Quận 1
*Hotline: 096 269 1068 - 086 611 6068 (zalo/viber)
*Fanpage: KeySkills ; English for Career; Ba mẹ ơi, con chọn nghề gì? ; Cha mẹ đồng hành cùng con chọn nghề tương lai